اگر شما صاحب یک وب سایت یا وبمستر یک کسب‌وکار اینترنتی هستید قطعا می‌دانید که سرعت بارگذاری صفحات و محتوا اهمیت بسیار زیادی برای سئو دارد. در این مقاله قصد داریم شما را با یکی از بهترین روش‌های بهینه‌سازی سرعت و کور وب وایتال سایت به نام Gzip آشنا کنیم که تاثیر زیادی روی سئوی سایت نیز دارد. 

gzip چیست

فشرده سازی Gzip چیست؟

فشرده سازی Gzip یکی از انواع روش‌های فشرده‌سازی است که باعث افزایش سرعت لود شدن وب سایت شما می‌شود. به طور خلاصه Gzip باعث فشرده‌سازی فایل‌های وب‌سایت می‌شود. روش‌های بسیار زیادی برای فشرده‌سازی وجود دارد و احتمالا شما نیز در سیستم خود، فایل‌هایی با پسوند zip یا rar مشاهده کرده‌اید. برای دیدن مشکلات سرعت و خطاهای فنی سایت می‌توانید از تحلیل فنی و محتوایی جت سئو استفاده کنید. سایت جی‌تی‌متریکس هم گزارش سرعت می‌دهد؛ برای آشنایی با آن مقاله gtmetrix چیست؟ را بخوانید.

البته از zip یا rar برای فشرده‌سازی اطلاعات وب سایت نمی‌توان استفاده کرد، اما فشرده‌سازی  Gzipبه شما کمک می‌کند تا فایل‌های موجود در وب سایت‌ خود را در فشرده‌ترین حالت ممکن قرار دهید. قطعا می‌دانید که فشرده کردن فایل‌های موجود، جدا از کم کردن حجم آن‌ها باعث سرعت در انتقال و جابه‌جایی آن‌ها نیز می‌شود. اما احتمالا برای شما هم سوال است که فشرده‌ساز مورد برای استفاده از وب سایت‌ها چگونه کار می‌کند و اساسا از چه روشی برای کم کردن حجم فایل‌ها استفاده می‌کند؟

فشرده سازی Gzip چگونه کار می کند؟

این روزها بیش‌تر سایت‌ها از ترکیب کدهای HTML، CSS و جاوا اسکریپت تشکیل شده‌اند. پس از ورود کاربران به سایت شما، مرورگر فایل‌های موجود در سرور را دانلود و رندر می‌کند و سپس برای کاربران به نمایش می‌گذارد. کدهای به کار رفته در وب سایت برای راحتی بیش‌تر انسان، به شیوه خاصی مرتب می‌شوند اما بسیاری از مروگرها، نیازی به این رعایت این نوع ترتیب‌ها ندارند؛ در این مواقع فشرده‌ ساز Gzip به میان می‌آید و این کدها را در دسته‌بندی‌های خاصی فشرده می‌کند تا سرعت بارگذاری افزایش یابد. به عبارت دیگر در برنامه نویسی وب، بسیاری از الگو و عناصر به صورت مداوم تکرار می‌شوند و نیازی نیست که مرورگر این فایل‌های تکراری را به‌ صورت مجزا دانلود کند. لازم به ذکر است که تمامی مرورگرهای امروزی از Gzip به عنوان یک فشرده‌ساز پشتیبانی می‌کنند. روند کار ساده است: مرورگر در هدر Accept-Encoding اعلام می‌کند کدام روش‌های فشرده‌سازی را پشتیبانی می‌کند، سرور فایل را فشرده می‌فرستد و با هدر Content-Encoding: gzip به مرورگر می‌گوید از چه روشی استفاده کرده است. مرورگر هم فایل را باز می‌کند و نمایش می‌دهد.

Gzip بر پایه الگوریتم Deflate کار می‌کند که ترکیبی از روش LZ77 و کدگذاری هافمن است. LZ77 عبارت‌های تکراری را پیدا می‌کند و به جای تکرار دوباره، فقط به محل قبلی آن‌ها اشاره می‌کند. مثلا در یک صفحه HTML عبارت <div class="text-justify"> شاید صدها بار تکرار شود؛ Gzip آن را یک بار نگه می‌دارد و در دفعات بعد فقط یک ارجاع کوتاه می‌گذارد. به همین دلیل فایل‌های متنی مثل HTML، CSS و جاوا اسکریپت که تکرار زیادی دارند، خیلی خوب فشرده می‌شوند.


همچنین بخوانید: ابزار PageSpeed Insights


اهمیت gzip برای سایت

میزان کاهش حجم به نوع فایل بستگی دارد. طبق مستندات MDN: «For some documents, size reduction of up to 70% lowers the bandwidth capacity needs.» یعنی حجم برخی فایل‌ها تا 70 درصد کم می‌شود و پهنای باند کمتری مصرف می‌شود. حجم کمتر یعنی فایل‌ها سریع‌تر به مرورگر می‌رسند و زمان بارگذاری صفحه کوتاه‌تر می‌شود. این موضوع روی معیارهایی مثل TTFB و سرعت نمایش محتوا هم اثر می‌گذارد. تصاویر، ویدیوها و فایل‌های صوتی معمولا از قبل فشرده هستند و فشرده کردن دوباره آن‌ها فایده‌ای ندارد؛ پس Gzip را برای فایل‌های متنی فعال کنید.

Gzip، Brotli یا Zstandard؟

Gzip رایج‌ترین روش فشرده‌سازی در وب است، اما تنها گزینه نیست. در هدر Content-Encoding روش‌های br (الگوریتم Brotli) و zstd (الگوریتم Zstandard) هم تعریف شده‌اند. اگر سرور یا CDN شما از Brotli پشتیبانی می‌کند، می‌توانید آن را کنار Gzip فعال کنید. مرورگرهایی که Brotli را پشتیبانی نمی‌کنند، همچنان نسخه Gzip را دریافت می‌کنند، چون سرور بر اساس هدر Accept-Encoding هر مرورگر یکی از روش‌ها را انتخاب می‌کند.

آموزش نصب gzip

آموزش نصب gzip بر روی سرور

برای نصب Gzip روی سرور روش‌ها زیادی وجود دارد که می‌توانید از یکی از آن‌ها استفاده کنید، اما ممکن است برخی از روش‌های نصب Gzip متناسب با سرور شما، در دسترس نباشد. برای تنظیم این الگوریتم روی سرورهای IIS می‌توانید از دستورالعمل یاد شده در شرکت مایکروسافت استفاده کنید. 

  1. برنامه Internet Information Services (IIS) Manager را باز کنید.
  2. در پنل Connections، سرور یا سایت مورد نظر را انتخاب کنید.
  3. در صفحه Home روی Compression دوبار کلیک کنید.
  4. گزینه‌های Enable static content compression و Enable dynamic content compression را فعال کنید و در پنل Actions روی Apply بزنید.

در IIS فقط Static Content Compression به‌صورت پیش‌فرض نصب است. برای فشرده‌سازی صفحات پویا باید Dynamic Content Compression را از بخش Performance در نقش Web Server نصب کنید. جزئیات در مستندات مایکروسافت آمده است.

اگر وب سرور شما آپاچی است یا از آپاچی به عنوان Reverse Proxy استفاده می‌کنید، کد زیر را به فایل .htaccess در پوشه اصلی سایت (معمولا public_html) اضافه کنید. این کد از ماژول mod_deflate آپاچی استفاده می‌کند و خط Header هم به ماژول mod_headers نیاز دارد؛ اگر این ماژول‌ها فعال نیستند، از پشتیبانی هاست بخواهید آن‌ها را فعال کند. خطوط BrowserMatch فقط برای مرورگرهای خیلی قدیمی هستند.


# Compress HTML, CSS, JavaScript, Text, XML and fonts
AddOutputFilterByType DEFLATE application/javascript
AddOutputFilterByType DEFLATE application/rss+xml
AddOutputFilterByType DEFLATE application/vnd.ms-fontobject
AddOutputFilterByType DEFLATE application/x-font
AddOutputFilterByType DEFLATE application/x-font-opentype
AddOutputFilterByType DEFLATE application/x-font-otf
AddOutputFilterByType DEFLATE application/x-font-truetype
AddOutputFilterByType DEFLATE application/x-font-ttf
AddOutputFilterByType DEFLATE application/x-javascript
AddOutputFilterByType DEFLATE application/xhtml+xml
AddOutputFilterByType DEFLATE application/xml
AddOutputFilterByType DEFLATE font/opentype
AddOutputFilterByType DEFLATE font/otf
AddOutputFilterByType DEFLATE font/ttf
AddOutputFilterByType DEFLATE image/svg+xml
AddOutputFilterByType DEFLATE image/x-icon
AddOutputFilterByType DEFLATE text/css
AddOutputFilterByType DEFLATE text/html
AddOutputFilterByType DEFLATE text/javascript
AddOutputFilterByType DEFLATE text/plain
AddOutputFilterByType DEFLATE text/xml
# Remove browser bugs (only needed for really old browsers)
BrowserMatch ^Mozilla/4 gzip-only-text/html
BrowserMatch ^Mozilla/4\.0[678] no-gzip
BrowserMatch \bMSIE !no-gzip !gzip-only-text/html
Header append Vary User-Agent

فعال‌سازی Gzip در Nginx

در Nginx فشرده‌سازی با ماژول gzip انجام می‌شود و به‌صورت پیش‌فرض خاموش است. این خطوط را در بخش http فایل nginx.conf (یا در بخش server سایت) قرار دهید و بعد Nginx را reload کنید:

gzip on;
gzip_comp_level 5;
gzip_min_length 1000;
gzip_vary on;
gzip_types text/plain text/css application/javascript application/json application/xml image/svg+xml;

فایل‌های text/html همیشه فشرده می‌شوند و لازم نیست آن‌ها را در gzip_types بنویسید. مقدار gzip_comp_level بین 1 تا 9 است؛ عدد بالاتر فشرده‌سازی بیشتر اما مصرف پردازنده بیشتری دارد. gzip_vary on هم هدر Vary: Accept-Encoding را اضافه می‌کند تا کش‌ها نسخه درست را به هر مرورگر بدهند.


نحوه بررسی فعال بودن gzip

برای اینکه مطمئن شوید Gzip روی سایت فعال است، یکی از این روش‌ها را امتحان کنید:

  1. ابزار توسعه‌دهنده مرورگر: در کروم کلید F12 را بزنید، به تب Network بروید و صفحه را دوباره بارگذاری کنید. روی فایل HTML کلیک کنید؛ اگر در Response Headers مقدار content-encoding برابر gzip یا br باشد، فشرده‌سازی فعال است.
  2. خط فرمان: دستور curl -I -H "Accept-Encoding: gzip" https://yoursite.com را اجرا کنید و دنبال هدر Content-Encoding: gzip بگردید.
  3. ابزارهای تست سرعت: PageSpeed Insights و ابزارهای مشابه، نبود فشرده‌سازی متنی را در پیشنهادهای بهبود سرعت نشان می‌دهند.

نحوه فعالسازی  Gzip compression

خلاصه روش فعال‌سازی در وب سرورها و سیستم‌های مدیریت محتوای رایج:

بستر محل تنظیم روش فعال‌سازی
Apache فایل .htaccess افزودن دستورهای AddOutputFilterByType DEFLATE (ماژول mod_deflate)
Nginx فایل nginx.conf gzip on و تعیین gzip_types، سپس reload
IIS IIS Manager، بخش Compression فعال کردن static و dynamic content compression
وردپرس افزونه کش WP Rocket یا W3 Total Cache کدها را در .htaccess اضافه می‌کنند
جوملا تنظیمات کلی، تب سرور روشن کردن گزینه فشرده‌سازی Gzip

در بسیاری از هاست‌ها و CDNها فشرده‌سازی از قبل فعال است؛ قبل از تغییر تنظیمات، با روش‌های بخش قبل وضعیت سایت را بررسی کنید.

فعال‌سازی Gzip از طریق تنظیمات وب سرور است، وب سرورهای مختلف دستورالعمل‌های مختلفی برای فعال‌سازی دارند. در ادامه رایج‌ترین روش‌های فعال‌سازی در وردپرس و جوملا را بررسی می‌کنیم. 
فعال‌سازی در وردپرس: برای فعال‌سازی این امکان در وردپرس می‌توانید از پلاگین‌های کش استفاده کنید؛ پلاگین‌هایی مانند WP Rocket و W3 Total Cache به صورت خودکار کدهای لازم را در فایل .htaccess سایت قرار می‌دهد. در نظر داشته باشید که برای این موضوع باید دسترسی‌های لازم برای نوشتن در فایل .htaccess را داده باشید.
فعال‌سازی در جوملا: برای فعال‌سازی Gzip در جوملا باید به قسمت مدیریت جوملا وارد شوید سپس در منوی سایت تنظیمات کلی را وارد کنید و در تب سرور، دکمه فشرده‌سازی Gzip را روی بله قرار داده و سپس تغییرات را ذخیره کنید. برای مقایسه افزونه‌های سرعت، مقاله افزونه افزایش سرعت وردپرس را ببینید.

دستور gzip در لینوکس چه فرقی با Gzip سایت دارد؟

Gzip در اصل یک برنامه خط فرمان در سیستم‌های یونیکس و لینوکس است و فرمت فشرده‌سازی وب هم از همان گرفته شده است. با دستور gzip file.txt فایل به file.txt.gz تبدیل می‌شود و با gunzip یا gzip -d دوباره باز می‌شود. گزینه‌های 1- تا 9- سطح فشرده‌سازی را تعیین می‌کنند و gzip -9 بیشترین فشرده‌سازی را دارد. این دستور برای فشرده کردن دستی فایل‌ها و بکاپ‌هاست؛ برای فشرده‌سازی صفحات سایت باید آن را در تنظیمات وب سرور فعال کنید.

جمع‌بندی

استفاده از فشرده سازی Gzip برای افزایش سرعت سایت و افزایش بارگذاری صفحات امری ضروری و لازم است. نصب و فعال‌سازی این فشرده ساز برای سایت شما کمتر از چند دقیقه زمان می‌برد و باعث افزایش چشم‌گیر عمل‌کرد وب سایت، برای کاربرانتان می‌شود. برای روش‌های دیگر افزایش سرعت، آموزش افزایش سرعت سایت را بخوانید.

در صورتی که می خواهید از مشکلات فنی سایت خود مطلع شوید و با رفع آنها رتبه کلمات کلیدی خود را بهبود ببخشید ما ابزار بررسی سئو سایت جت سئو را به شما پیشنهاد میکنیم. این ابزار ایرانی یک افزونه سئو کروم هم در اختیار شما قرار می دهد که با استفاده از آن می توانید هر صفحه از سایتتان را تحلیل کنید. همچنین اگر می خواهید رتبه سایت خود را بین سایت های ایرانی بدانید کافی است به صفحه جت سئو برای این منظور مراجعه کنید.